دفتر صد برگ

فرهنگی - هنری

یاداشتی کوتاه بر فیلم شیرین: مجموعه ای بی نظیر

  این یاداشت در زمان اکران عمومی فیلم "شیرین" نوشته شده و حال بی هیچ بهانه ای در این وبلاگ قرار می گیرد.

  شیرین مجموعه ای بی نظیر از استثنا ها در سینما است. گرد هم آمدن این تعداد بازیگر آن هم فقط بازیگران خانم و استفاده ی بی سابقه کیارستمی از بازیگران حرفه ای، اولین نکته ای است که به چشم می خورد.

  "شیرین" از لحاظ بازیگری نیز همتا ندارد . و آن ایجاد محدودیت برای بازیگرانش است، چرا که هیچ یک از آنها نه می توانند حرف بزنند، تکان بخورند، و یا راه بروند. حرکت آنها حداکثر محدود به تکان دادن دست و یا سر می باشد. بازیگر باید تنها با استفاده از چهره ی خود نقش را ایفا کرده، حس خود را منتقل کند. آن هم در تاریکی سالن سینما که گاه باعث می شود چره بازیگر هم به خوبی دیده نشود.

  اگر بپذیریم که بازیگران "شیرین" در حال تماشای فیلمی-هر چند خیالی- از داستان خسرو وشیرین بر پرده سینما هستند، پس ما در حال تماشای یکی از بی نظیر ترین "فیلم در فیلم های" تاریخ سینما هستیم. از سویی واکنش بازیگران حاضر در فیلم کیارستمی را نسبت به فیلم روی پرده شاهدیم، از سویی دیگر فیلم خسرو وشیرین بر پرده سینما در حال نمایش است و ما باید با توجه به صدای بازیگران آن فیلم-در واقع همان صدای خارج از کادر که در فیلم های کیارستمی سابقه دارد و این بار در تمام طول فیلم موجود است-، افکت های صوتی، بازتاب نور از پرده نمایش، واکنش چهره بازیگران فیلم کیارستمی، و در نهایت به کمک قوه تخیل خود، فیلم خسرو و شیرین را هم ببینیم. در واقع این نوعی فاصله گذاری هم هست. اما یک فاصله گذاری استثنایی، چرا که فیلمساز نمایش درام را کاملا حذف کرده، به جای آن با تغییر زاویه ی دوربین، واکنش ناظران این درام را نشان می دهد.

فیلم شیرین میدان مناسبی برای مقایسه بازی بازیگرانش با یکدیگر و قضاوت درباره کار آنها است. به ویژه وقتی که بدانیم کیارستمی زمان برابری را به آنها اختصاص داده و از آنان خواسته که به موضوع مورد دلخواه (مثلا زندگی خود) فکر کنند و بازیگران در نحوه ی اجرای نقش آزاد بوده اند. در حقیقت تمام بازیگران این فیلم در حال بازی یک نقش واحد هستند. از این نظر شرایط عادلانه ای ایجاد شده که می توان بازی آنها را با یکدیگر مقایسه کرد.

  فیلم شیرین همان طور که کیارستمی خود معتقد است فقط یک بار در تاریخ سینما اتفاق افتاده و دیگر قابل تکرار نیست.

  بعد از تحریر: نمایش فیلم هم کاملا استثنایی است، فیلم چهار سال بعد از ساخت در فصل زمستان و به صورت تک سانس اکران شد.

  
نویسنده : بهزاد هندی ; ساعت ٢:۳٦ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱۳٩۳/٦/۳۱